در حالی که سیاست‌گذاران بارها بر توسعه خودروهای کم‌مصرف و پاک تأکید کرده‌اند، گزارش‌ها حاکی از آن است که روند تأیید برخی خودروهای برقی، هیبریدی و پلاگین‌هیبرید برای ورود به کشور با موانعی روبه‌رو شده است. در مقابل، برخی واردکنندگان مدعی هستند که تمایل به واردات خودروهای لوکس و پرتعرفه به دلیل درآمد بیشتر حاصل از حقوق ورودی، در تصمیم‌گیری‌ها بی‌تأثیر نیست.
روایت واردکنندگان از روند تأیید خودروها
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی برخی فعالان حوزه واردات خودرو، تعدادی از شرکت‌ها طی ماه‌های اخیر با هدف عرضه خودروهای کم‌مصرف و مجهز به فناوری‌های نوین، مذاکراتی با تأمین‌کنندگان خارجی انجام داده و حتی بخشی از محصولات موردنظر خود را خریداری کرده‌اند.
با این حال، به گفته مدیران دو شرکت واردکننده، تعدادی از خودروهای برقی، هیبریدی، پلاگین‌هیبرید و مدل‌های EREV در مرحله بررسی و تأیید با موافقت وزارت صنعت، معدن و تجارت مواجه نشده‌اند. این منابع همچنین ادعا می‌کنند که در برخی موارد، به صورت غیررسمی پیشنهاد شده است به جای این خودروها، روی واردات مدل‌های لوکس و پرحجم مانند تویوتا لندکروز یا برخی محصولات لکسوس تمرکز کنند.
این ادعاها تاکنون از سوی وزارت صمت به صورت رسمی تأیید یا رد نشده است.
چرا خودروهای پاک با چالش روبه‌رو هستند؟
منتقدان این وضعیت معتقدند در حالی که بسیاری از کشورها با ارائه مشوق‌های مختلف، استفاده از خودروهای برقی و هیبریدی را برای کاهش مصرف سوخت و آلودگی هوا ترویج می‌کنند، در ایران همچنان روند ورود این خودروها با ابهام همراه است.
به باور برخی کارشناسان، تفاوت قابل توجه تعرفه‌های وارداتی میان خودروهای پاک و خودروهای بنزینی پرحجم، می‌تواند یکی از عوامل اثرگذار بر جذابیت اقتصادی واردات برخی مدل‌ها باشد.
قیمت محصولات ایران خودرو و سایپا امروز ۱۳ دی‌ماه ۱۴۰۴ / ریزش قیمت خودرو ادامه دارد + جدولادامه مطلب
اختلاف تعرفه‌ها؛ فاصله چشمگیر میان خودروهای برقی و بنزینی
طبق تعرفه‌های فعلی، میزان حقوق ورودی خودروها بر اساس نوع پیشرانه و حجم موتور تعیین می‌شود
:
|
نوع خودرو
|
حجم موتور / فناوری
|
تعرفه واردات
|
|
خودروهای برقی و پلاگین‌هیبرید
|
تمامی مدل‌ها
|
۴ درصد
|
|
خودروهای بنزینی
|
تا ۱۵۰۰ سی‌سی
|
۴۰ درصد
|
|
خودروهای بنزینی
|
۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ سی‌سی
|
۷۰ درصد
|
|
خودروهای بنزینی
|
۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ سی‌سی
|
۱۳۰ درصد
|
|
خودروهای بنزینی
|
۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ سی‌سی
|
۱۴۵ درصد
|
|
خودروهای بنزینی
|
بیش از ۳۰۰۰ سی‌سی
|
۱۶۵ درصد
|
بر همین اساس، خودروهایی مانند تویوتا لندکروز و برخی مدل‌های لکسوس که در دسته خودروهای پرحجم قرار می‌گیرند، مشمول بالاترین نرخ تعرفه هستند. فعالان بازار معتقدند واردات هر دستگاه از این خودروها می‌تواند درآمد قابل توجهی از محل حقوق ورودی برای دولت ایجاد کند؛ در حالی که خودروهای برقی و هیبریدی با وجود مزایای زیست‌محیطی، سهم بسیار کمتری در درآمدهای تعرفه‌ای دارند.
تعرفه‌های جدید و کاهش جذابیت واردات خودروهای پاک
افزایش تعرفه واردات خودرو در سال ۱۴۰۵ نیز شرایط را برای واردکنندگان دشوارتر کرده است. اگرچه خودروهای برقی همچنان از تعرفه‌ای پایین‌تر نسبت به بسیاری از خودروهای بنزینی برخوردارند، اما افزایش هزینه‌های جانبی واردات موجب شده صرفه اقتصادی عرضه این محصولات کاهش پیدا کند.
کارشناسان هشدار می‌دهند ادامه این روند می‌تواند ورود فناوری‌های نوین به بازار ایران را کند کرده و برنامه شرکت‌هایی را که پیش‌تر برای واردات خودروهای پاک سرمایه‌گذاری کرده‌اند، تحت تأثیر قرار دهد.
سودآوری بیشتر خودروهای لوکس
از سوی دیگر، خودروهای لوکس به دلیل قیمت بالاتر، بازار خاص و حاشیه سود بیشتر، برای برخی واردکنندگان نیز جذاب‌تر هستند. با این حال، شرکت‌هایی که سرمایه خود را صرف خرید خودروهای برقی و هیبریدی کرده‌اند، اکنون با تغییر شرایط و دشواری در دریافت مجوزهای لازم مواجه شده‌اند.
آغاز ثبت نام سایپا خرداد ۱۴۰۵/ به قیمت کارخانه سیتروئن بخرید + لینکادامه مطلب
به گفته فعالان این حوزه، اعتراض این دسته از واردکنندگان بیشتر ناشی از تغییر قواعد پس از آغاز سرمایه‌گذاری است؛ موضوعی که می‌تواند ریسک فعالیت اقتصادی در این بخش را افزایش دهد.
درآمد کوتاه‌مدت یا منافع بلندمدت؟
برخی تحلیلگران معتقدند هرچند واردات خودروهای پرتعرفه می‌تواند در کوتاه‌مدت درآمد بیشتری برای دولت ایجاد کند، اما تکیه بر این شیوه درآمدزایی ممکن است در آینده هزینه‌های سنگین‌تری به اقتصاد کشور تحمیل کند.
افزایش مصرف سوخت، رشد هزینه یارانه انرژی، تشدید آلودگی هوا و فشار بیشتر بر منابع انرژی از جمله پیامدهایی است که منتقدان نسبت به آن هشدار می‌دهند. به اعتقاد آنان، سیاست واردات خودرو باید علاوه بر درآمدهای گمرکی، آثار بلندمدت اقتصادی و زیست‌محیطی را نیز مدنظر قرار دهد.
ضرورت شفاف‌سازی سیاست‌های واردات
فعالان بازار خودرو معتقدند بازار بیش از هر زمان دیگری به سیاست‌های شفاف و قابل پیش‌بینی نیاز دارد. مشخص بودن معیارهای تأیید خودروهای وارداتی، اعم از فناوری، میزان مصرف سوخت، نیاز بازار یا سایر شاخص‌ها، می‌تواند فضای سرمایه‌گذاری را مطمئن‌تر کند.
در نهایت، پرسش اصلی این است که آیا سیاست واردات خودرو در آینده بیش از گذشته بر توسعه فناوری‌های نوین و کاهش مصرف انرژی متمرکز خواهد شد یا همچنان درآمدهای تعرفه‌ای نقش تعیین‌کننده‌تری در تصمیم‌گیری‌ها ایفا خواهند کرد.
